{"id":175216,"date":"2024-02-26T00:00:00","date_gmt":"2024-02-25T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/langdurige-behandeling-met-orale-corticosteroiden-hoe-complicaties-vermijden\/"},"modified":"2026-04-09T17:10:25","modified_gmt":"2026-04-09T15:10:25","slug":"langdurige-behandeling-met-orale-corticosteroiden-hoe-complicaties-vermijden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/langdurige-behandeling-met-orale-corticosteroiden-hoe-complicaties-vermijden\/","title":{"rendered":"Langdurige behandeling met orale corticostero\u00efden: hoe complicaties vermijden?"},"content":{"rendered":"<p>Langdurig gebruik van orale corticostero&iuml;den kan afhankelijk van de dosis&#x002C; de behandelingsduur en de eigenschappen van de pati&euml;nt tal van ongewenste effecten veroorzaken. Voorbeelden daarvan zijn fracturen (vooral wervelfracturen en fracturen van de femurhals)&#x002C; spieratrofie&#x002C; verhoging van de glykemie&#x002C; verhoging van de bloeddruk&#x002C; hartfalen&#x002C; open-hoekglaucoom&#x002C; cataract&#x002C; psychische stoornissen en een verhoogde gevoeligheid voor infecties.<br \/> La Revue Prescire<sup><span class='folia-referentie-nummer'><sup>1<\/sup><\/span><\/sup> heeft recent een overzicht gepubliceerd van de maatregelen die het risico op ernstige ongewenste effecten van langdurig gebruik (&gt; 3&nbsp;weken) van orale corticostero&iuml;den kunnen beperken. Het leek ons nuttig om de kernboodschappen uit die publicatie mee te geven. De bewijskracht beperkt zich nagenoeg uitsluitend tot &lsquo;advies van experten&rsquo;. Er zijn weinig gegevens beschikbaar&#x002C; en die hebben vooral betrekking op observationele studies.<\/p>\n<h3>Maatregelen waarover consensus bestaat:<\/h3>\n<ul>\n<li>\n<p><b>De belangrijkste maatregel<\/b> om het risico op ongewenste effecten te beperken is <b>de laagste werkzame dosis te gebruiken gedurende een zo kort mogelijke tijd<\/b>.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Het is nuttig om <b>de pati&euml;nt in te lichten<\/b> over de risico&rsquo;s van langdurige behandeling met orale corticostero&iuml;den&#x002C; en vooral over het risico op bijnierinsuffici&euml;ntie bij te plotse stopzetting van de behandeling.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Alvorens een behandeling met corticostero&iuml;den te starten gedurende meer dan 3 weken<\/b>&#x002C; zijn volgende maatregelen nuttig.<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>De aanwezigheid van risicofactoren voor ongewenste effecten van corticostero&iuml;den opsporen. Het gaat in de eerste plaats om de aanwezigheid van risicofactoren voor osteoporotische fracturen&#x002C; diabetes&#x002C; hartfalen&#x002C; cardiovasculaire events&#x002C; glaucoom en psychische stoornissen.\u200b<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De vaccinaties nakijken&#x002C; en met name de immuunstatus van de pati&euml;nt (en zijn dichte omgeving) voor varicella&#x002C; aangezien die infectie ernstiger kan zijn bij immuungecompromitteerde pati&euml;nten.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Reeds meerdere weken voor het begin van de behandeling met corticostero&iuml;den nakijken of toediening van een levend vaccin gepland is.<\/p>\n<div class='detailed-content'>Het gaat vooral om de vaccins tegen mazelen-rubella-bof&#x002C; rotavirus en varicella. In zeldzamere gevallen kan het gaan om de vaccins tegen dengue en gele koorts en het BCG-vaccin (zie ook <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/13?frag=11247'>hoofdstuk&nbsp;12.1.<\/a> &gt; Bijzondere voorzorgen &gt; Immunodefici&euml;ntie of immunosuppressie en vaccinatie).\u200b<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<p>Oplijsten van de geneesmiddelen die de pati&euml;nt neemt en die kunnen interageren met corticostero&iuml;den. De volgende geneesmiddelen worden geciteerd:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>diuretica en laxantia: risico op hypokali&euml;mie;<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>NSAID&rsquo;s: toename van het risico op maag-darmulcus en water- en zoutretentie;<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>bisfosfonaten: toename van het risico op maag-darmulcus;<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>atypische antipsychotica en anti-androgenen: toename van het risico op hyperglykemie;<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>anti-epileptica&#x002C; chinolonen en retino&iuml;den: toename van het risico op depressie; n.v.d.r.: voor de chinolonen is er ook het toegenomen risico van tendinitis en peesruptuur;<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>antidepressiva en dopamine-agonisten die gebruikt worden bij de ziekte van Parkinson: toename van het risico op manische episoden.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Tijdens de behandeling<\/b> worden volgende maatregelen voorgesteld.<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>De levensstijl aanpassen: voldoende lichaamsbeweging&#x002C; rookstop&#x002C; beperking van het alcoholgebruik&#x002C; een evenwichtige voeding die rijk is aan calcium en eiwitten en het vermijden van zware calorierestrictie. Het is bewezen dat lichaamsbeweging helpt om de spierkracht en de botdensiteit in stand te houden bij pati&euml;nten die langdurige corticostero&iuml;den krijgen.\u200b<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Geen levende verzwakte vaccins toedienen (wachten tot minimaal 3&nbsp;maanden na afloop van de behandeling met corticostero&iuml;den).<\/p>\n<div class='detailed-content'>De Hoge Gezondheidsraad beveelt in zijn advies&nbsp;9158 van september 2019 met betrekking tot de <a href='https:\/\/www.health.belgium.be\/nl\/advies-9158-ic-patienten-en-vaccinatie'>vaccinatie van immuungecompromitteerde en chronische zieke kinderen en\/of volwassenen<\/a> aan om na stoppen van hoge doses corticostero&iuml;den (&gt; 1 mg\/kg\/dag prednison of equivalent gedurende meer dan 14 dagen (kinderen) of &gt; 20 mg\/dag prednison of equivalent gedurende meer dan 14 dagen (volwassenen)) 1&nbsp;maand te wachten alvorens een levend vaccin toe te dienen.<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<p>Seizoensgebonden vaccinatie (griep&#x002C; COVID-19 en pneumokokken) uitvoeren en de basisvaccinatie (DTP) verder opvolgen.<\/p>\n<div class='detailed-content'>In het GGR <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/13?frag=11247'>hoofdstuk&nbsp;12.1.<\/a> &gt; Bijzondere voorzorgen &gt; Immunodefici&euml;ntie of immunosuppressie en vaccinatie&#x002C; wijzen we op het risico op een verminderd immuunantwoord en bevelen we aan om de pati&euml;nt&#x002C; waar mogelijk&#x002C; minimaal 2&nbsp;weken voor het begin van de behandeling met immunosuppressiva te vaccineren met niet-levende vaccins.<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<p>Van bij de start en nadien op periodieke basis een klinische en biologische controle voorzien (bv. opvolgen van de bloeddruk en het gewicht ; oogonderzoek minimaal om de 6 tot 12&nbsp;maanden bij risico op chronisch glaucoom ; opvolgen van de glykemie en de kali&euml;mie &hellip;).<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3>Maatregelen die minder duidelijk zijn:<\/h3>\n<ul>\n<li>\n<p>Bij pati&euml;nten die bij de start van de behandeling met corticostero&iuml;den geen osteoporose vertonen&#x002C; bestaat er geen consensus over welke pati&euml;nten gecontroleerd moeten worden aan de hand van osteodensitometrie en welke pati&euml;nten een preventieve behandeling met bisfosfonaten moeten krijgen. De richtlijnen zijn niet eenduidig. Bisfosfonaten kunnen enerzijds bij bepaalde pati&euml;nten het fractuurrisico verlagen&#x002C; maar we weten niet precies bij welke pati&euml;nten (onvoldoende gegevens). Anderzijds versterken sommige ongewenste effecten van bisfosfonaten die van de corticostero&iuml;den&#x002C; waardoor voorzichtigheid geboden is. Volgens La Revue Prescrire lijkt het redelijk om jaarlijks de botmineraaldichtheid te controleren bij personen die geen bisfosfonaat nemen.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Het is niet bewezen dat preventieve niet-farmacologische maatregelen (lichaamsbeweging&#x002C; vermijden van tabak en alcohol&#x002C; calciumrijke voeding en blootstelling aan UV-licht voor vitamine D) en farmacologische behandelingen (calcium-vitamine D) die meestal aanbevolen worden om het botverlies tegen te gaan&#x002C; fracturen kunnen voorkomen.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Het gebruik van PPI&rsquo;s ter preventie van maag-darmulcera als gevolg van de behandeling met corticostero&iuml;den is zelden gerechtvaardigd. Het risico op ulcera door corticostero&iuml;den is laag&#x002C; en langdurig gebruik van PPI&rsquo;s veroorzaakt ongewenste effecten&#x002C; waaronder een verhoogd risico op fracturen. PPI&rsquo;s zijn echter wel aanbevolen bij risicopati&euml;nten&#x002C; zoals pati&euml;nten die tegelijkertijd NSAID&rsquo;s krijgen.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2><b>Specifieke bronnen<\/b><\/h2>\n<p><span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>1&nbsp;<\/span>La Revue Prescrire. Corticoth&eacute;rapie orale prolong&eacute;e. Des rep&egrave;res pour diminuer le risque d&rsquo;effets ind&eacute;sirables graves. <i>La Revue Prescrire<\/i> 2023&nbsp;;43&nbsp;:837-43<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Langdurig gebruik van orale corticostero&iuml;den kan afhankelijk van de dosis&#x002C;  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,20296],"tags":[20213,20224],"class_list":["post-175216","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2024-nl","tag-import_tags","tag-import_tags-nl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175216","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=175216"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175216\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":177798,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/175216\/revisions\/177798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=175216"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=175216"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=175216"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}