{"id":176016,"date":"2023-02-09T00:00:00","date_gmt":"2023-02-08T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bcfi.be\/lancering-van-een-afbouwprogramma-voor-benzodiazepines-en-verwante-middelen\/"},"modified":"2026-04-09T17:11:27","modified_gmt":"2026-04-09T15:11:27","slug":"lancering-van-een-afbouwprogramma-voor-benzodiazepines-en-verwante-middelen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/lancering-van-een-afbouwprogramma-voor-benzodiazepines-en-verwante-middelen\/","title":{"rendered":"Lancering van een afbouwprogramma voor benzodiazepines en verwante middelen"},"content":{"rendered":"<div class='summary'>Belgi\u00eb is in Europa een van de koplopers in het gebruik van benzodiazepines en verwante middelen (<em>Z-drugs<\/em>).<span class='folia-referentie-nummer'><strong><sup>1<\/sup><\/strong><\/span> Benzodiazepines en Z-drugs veroorzaken tolerantie en afhankelijkheid&#x002C; en verhogen het risico van vallen&#x002C; geheugenproblemen&#x002C; slaperigheid overdag en ongevallen.<br \/> Aan bepaalde personen die chronisch een benzodiazepine of Z-drug nemen&#x002C; kan sinds<br \/> 1 februari 2023 een afbouwprogramma worden aangeboden&#x002C; onder begeleiding van een arts en apotheker. De aanpak is multidisciplinair: de voorschrijvende arts&#x002C; de apotheker en de pati\u00ebnt werken samen.<\/div>\n<h2>Het afbouwprogramma<\/h2>\n<h3>Principe<\/h3>\n<p>Het programma heeft als doel de <b>afbouw van benzodiazepines en aanverwante middelen <i>(Z-<\/i>drugs)<\/b>. Het afbouwen gebeurt via capsules&#x002C; magistraal bereid door de apotheker op basis van een voorschrift van de arts&#x002C; voor <b>bepaalde ambulante pati\u00ebnten die chronisch een benzodiazepine of<br \/> Z-drug nemen<\/b>. Dit multidisciplinair programma wordt vergoed door het RIZIV&#x002C; en laat een afbouw toe over 50 \u00e0 360 dagen&#x002C; of een stabilisatie tot de laagst mogelijke dosis.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>2<\/sup><\/b><\/span> Het gaat om een proefproject van \u00e9\u00e9n jaar.<\/p>\n<h3>Doelgroep en voorwaarden<\/h3>\n<p>Het programma wordt opgestart op basis van een medisch voorschrift. De pati\u00ebnten moeten aan volgende voorwaarden voldoen\u00a0:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>Minstens <b>18 jaar <\/b>oud zijn.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Ge\u00efnformeerde toestemming<\/b> hebben gegeven om gezondheidsgegevens te delen (<b>eHealth<\/b>).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Het programma <b>ambulant<\/b> volgen (dus buiten woonzorgcentra of andere zorginstellingen)&#x002C; en dit <b>in dezelfde apotheek<\/b> (naar keuze van de pati\u00ebnt) gedurende de volledige duur van het programma.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p><b>Chronisch gebruik<\/b> (\u2265 3 maanden) <b>van \u00e9\u00e9n enkel benzodiazepine of verwant middel (<i>Z-drug<\/i>)<\/b> waarvan de dosis \u00e9\u00e9n keer per dag wordt ingenomen en niet hoger is dan 3 keer de DDD (<i>Defined Daily Dose<\/i>).<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>2<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De pati\u00ebnt heeft slechts recht op de terugbetaling van \u00e9\u00e9n afbouwprogramma.<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>3<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h2> Praktische aspecten voor de voorschrijver<\/h2>\n<p>Wanneer de arts&#x002C; in samenspraak met de pati\u00ebnt&#x002C; beslist om een afbouwprogramma te starten&#x002C; moeten beide partijen het <a href='https:\/\/www.apb.be\/nl-BE\/files\/overeenkomst-patient-arts-apotheker-afbouw-benzodiazepines?id=741ACD89-7DA3-42AB-8938-5BDA93C9F54A.pdf'>overeenkomstformulier<\/a> ondertekenen. Dit formulier moet meegegeven worden aan de pati\u00ebnt&#x002C; die het overhandigt aan de apotheker van zijn\/haar keuze.<br \/> In dit document vermeldt de arts:<span class='folia-referentie-nummer'><\/span><span class='folia-referentie-nummer'><\/span><span class='folia-referentie-nummer'><\/span><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>De <b>naam<\/b> van de molecule<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Het <b>gekozen afbouwschema<\/b>:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>5 stappen: 100% &#8211; 80% &#8211; 60% &#8211; 40% &#8211; 20%<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>7 stappen: 100% &#8211; 80% &#8211; 60% &#8211; 40% &#8211; 30% &#8211; 20% &#8211; 10%<span class='folia-referentie-nummer'><\/span><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>10 stappen: 100% &#8211; 90% &#8211; 80% &#8211; 70% &#8211; 60% &#8211; 50% &#8211; 40% &#8211; 30% &#8211; 20% &#8211; 10%<span class='folia-referentie-nummer'><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\n<p>De <b>duur van elke afbouwstap<\/b> (10&#x002C; 20 of 30 dagen).<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>4<\/sup><\/b><\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bijkomend stelt de arts <b>per afbouwstap een voorschrift<\/b> op.<b> Het voorschrift vermeldt het volgende:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li>\n<p>De naam van de molecule.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De sterkte (uitgedrukt in mg of in percent van de initi\u00eble dosis)<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Het aantal capsules.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><em><u>Voorbeeld van een eerste afbouwstap met een duur van 30 dagen&#x002C; voor alprazolam in een initi\u00eble dosis van 1 mg per dag: <\/u><\/em><br \/> <em>R\/ alprazolam 1 mg (of R\/ alprazolam 100%)<\/em><br \/> <em>30 capsules<\/em><\/p>\n<p><em><u>Voorbeeld van een tweede afbouwstap met een duur van 30 dagen&#x002C; voor alprazolam in een initi\u00eble dosis van 1 mg per dag: <\/u><\/em><br \/> <em>R\/ alprazolam 0&#x002C;8 mg (of R\/ alprazolam 80%)<\/em><br \/> <em>30 capsules <\/em><\/p>\n<p><em><u>Voorbeeld van een derde afbouwstap met een duur van 30 dagen&#x002C; voor alprazolam in een initi\u00eble dosis van 1 mg per dag: <\/u><\/em><br \/> <em>R\/ alprazolam 0&#x002C;6 mg (of R\/ alprazolam 60%)<\/em><br \/> <em>30 capsules <\/em><\/p>\n<p>Per consultatie kunnen twee voorschriften meegegeven worden&#x002C; voor twee opeenvolgende afbouwstappen. Het eerste preparaat is aan 100% gedoseerd&#x002C; het laatste preparaat aan 20% of 10%&#x002C; in functie van het gekozen schema.<span class='folia-referentie-nummer'><strong><sup>5<\/sup><\/strong><\/span><br \/> De arts kan tijdens het afbouwprogramma twee keer een \u201c<strong>stabilisatiestap<\/strong>\u201d van maximum 30 dagen inlassen.<\/p>\n<div class='detailed-content'>De pati\u00ebnt kan aan de arts of aan de apotheker vragen om de duur van een afbouwstap aan te passen. De apotheker en\u00a0de arts houden\u00a0 elkaar hiervan op de hoogte. Deze aanpassing dient door de arts voorgeschreven te worden. Het voorschrift voor een stabilisatiestap moet gevolgd worden door een consultatie&#x002C; waar het voorschrift voor een dosisverlaging wordt meegegeven.<\/div>\n<p>Voor meer informatie&#x002C; zie \u00ab\u00a0<a href='https:\/\/www.apb.be\/nl-be\/files\/informatiefiche-voor-de-arts---afbouw-benzopdf?id=71B1FCF5-54E2-435B-AC17-E4073046B810.pdf'>Informatiefiche voor de arts<\/a>\u00a0\u00bb en \u00ab<a href='https:\/\/www.apb.be\/nl-BE\/files\/een-nieuwe-dienst-om-geleidelijk-te-stoppen-met-slaapmedicatie-sensibilisatiefolder?id=68320818-5961-4420-B927-13D7B7F9FCD6.pdf'>Sensibilisatiefolder<\/a>\u00bb.<\/p>\n<h2> Rol van de officina-apotheker<\/h2>\n<p>De RIZIV-prestaties van de apotheker<span class='folia-referentie-nummer'><b><sup>6<\/sup><\/b><\/span> omvatten een initiatiegesprek&#x002C; een opvolggesprek&#x002C; alsook het bereiden en afleveren van de capsules. Een honorarium is voorzien voor de twee gesprekken en voor de bereiding van de capsules.<\/p>\n<ol>\n<li>\n<p>Nadat de apotheker het <a href='https:\/\/www.apb.be\/nl-BE\/files\/overeenkomst-patient-arts-apotheker-afbouw-benzodiazepines?id=741ACD89-7DA3-42AB-8938-5BDA93C9F54A.pdf'>overeenkomstformulier<\/a> (afkomstig van de arts en overhandigd door de pati\u00ebnt) ingevuld en ondertekend heeft&#x002C; voert hij\/zij <b>het initiatiegesprek<\/b> met de pati\u00ebnt&#x002C; waarbij onder andere het doel en het verloop van het programma worden uitgelegd en adviezen worden gegeven.<\/p>\n<div class='detailed-content'>Nota van de redactie: voor de niet-farmacologische adviezen kunnen zorgverleners de <a href='https:\/\/www.slaapenkalmeermiddelen-hulpmiddelenboek.be\/'>online handleiding \u201dSlaap-en kalmeermiddelen<\/a>\u201d (ontwikkeld in opdracht van de FOD Volksgezondheid) raadplegen&#x002C; alsook de EBPracticeNet-richtlijn \u201c<a href='https:\/\/ebpnet.be\/nl\/ebsources\/250'>Aanpak van slaapklachten en insomnie bij volwassenen in de eerste lijn<\/a>\u201d (2018)&#x002C; met de\u00a0<a href='https:\/\/www.gezondheidenwetenschap.be\/richtlijnen\/slaapklachten-en-slapeloosheid-bij-volwassenen'>pati\u00ebntenrichtlijn \u201cSlapeloosheid\u201d (Gezondheid en Wetenschap)<\/a> en de \u201c<a href='https:\/\/www.domusmedica.be\/sites\/default\/files\/Brochure_slapeloosheid.pdf'>Brochure Slapeloosheid<\/a>\u201d [zie ook <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/articles\/3078?folia=3076'>Folia juni 2019<\/a> over de\u00a0EBPracticeNet-richtlijn].<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<p>Op basis van het voorschrift van de arts bereidt de apotheker <b>de capsules&#x002C; vertrekkende vanuit de meest geschikte specialiteit<\/b> (door de pati\u00ebnt te betalen) (zie \u201cCommentaar van het BCFI\u201d).<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>De apotheker mag slechts de bereiding <b>afleveren<\/b> voor \u00e9\u00e9n afbouwstap.<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p>Uiterlijk bij de aflevering van de capsules voor de laatste afbouwstap houdt de apotheker <b>het opvolggesprek<\/b>. Het opvolggesprek kan slechts eenmaal tijdens het afbouwprogramma plaatsvinden&#x002C; en is zeker zinvol bij de aflevering van de laatste afbouwstap.<\/p>\n<\/li>\n<\/ol>\n<h2> Commentaar van het BCFI<\/h2>\n<p>Dit afbouwprogramma richt zich voornamelijk op pati\u00ebnten die een benzodiazepine als <b>slaapmiddel<\/b> nemen. Pati\u00ebnten die meerdere benzodiazepines nemen of die een benzodiazepine nemen in meerdere innames per dag&#x002C; komen alleen in aanmerking voor dit afbouwprogramma als hun gebruik eerst gereduceerd wordt tot 1 inname per dag&#x002C; eventueel na overschakeling naar diazepam.<\/p>\n<p>Overschakeling naar <b>diazepam<\/b> wordt soms voorgesteld als optie voor de afbouw van benzodiazepines. Deze optie wordt in dit afbouwprogramma slechts uitzonderlijk als een mogelijkheid voorgesteld. Diazepam en zijn actieve metabolieten hebben immers een lange halfwaardetijd&#x002C; met risico van ongewenste effecten&#x002C; vooral bij ouderen [zie <a href='https:\/\/www.bcfi.be\/nl\/chapters\/11?frag=7476'>Repertorium 10.1.1. > Dosering<\/a>].<\/p>\n<p>Voor de magistrale bereiding vertrekt de apotheker vanuit de<b>\u00a0specialiteit\u00a0<\/b>zoals voorgeschreven door de arts. De apotheker krijgt de mogelijkheid om de\u00a0<b>goedkoopst mogelijke verpakking<\/b>\u00a0zelf te kiezen in functie van de magistrale bereiding. De resterende tabletten houdt de apotheker bij op naam van de pati\u00ebnt (<a href='https:\/\/www.klav.be\/klavinfo\/nl\/dossiers\/benzodiazepines-terugbetaling-afbouwprogramma'>website KLAV<\/a>).<\/p>\n<p>De afbouw is <strong>niet volledig gratis voor de pati\u00ebnt<\/strong>. Die dient wel nog de medische consultaties te betalen&#x002C; alsook de verpakkingen van de specialiteit die gebruikt wordt om de magistrale bereiding te maken.\u00a0<\/p>\n<h2> Specifieke bronnen<\/h2>\n<p><span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>1\u00a0<\/span>FAGG. Slaapmiddelen: bevraging van het FAGG toont aan dat meer dan een derde van pati\u00ebnten tekenen van afhankelijkheid vertoont en meerderheid gebruikt de slaapmiddelen te lang. <a href='https:\/\/www.fagg.be\/nl\/news\/slaapmiddelen_bevraging_van_het_fagg_toont_aan_dat_meer_dan_een_derde_van_patienten_tekenen'>Bericht van 21\/06\/22<\/a><\/span><br \/> <span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>2\u00a0<\/span>APB. Persbericht: Een nieuwe dienst in de apotheek. Afbouw van slaapmedicatie voortaan terugbetaald. <a href='https:\/\/www.apb.be\/APB_LIBRARY\/PUBLIC\/Persbericht_APB_01-02-2023_Afbouwprogramma%20slaapmedicatie.pdf'>Bericht van 01\/02\/23<\/a><br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>3<\/span>\u00a0APB. <a href='https:\/\/www.apb.be\/APB_LIBRARY\/PUBLIC\/Het%20afbouwprogramma%20voor%20slaapmedicatie%20in%20praktijk_Bijlage_Persbericht_APB_01-02-2023.pdf'>Afbouw van benzodiazepines. In praktijk<\/a><br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>4<\/span>\u00a0APB. <a href='https:\/\/www.apb.be\/APB_LIBRARY\/PUBLIC\/Overeenkomst%20pati%c3%abnt-arts-apotheker-afbouw%20BENZO.pdf'>Overeenkomstformulier arts \u2013 pati\u00ebnt &#8211; apotheker<\/a><br \/> <span class='folia-referentie-nummer'>5<\/span>\u00a0APB. <a href='https:\/\/www.apb.be\/APB_LIBRARY\/PUBLIC\/Informatiefiche%20voor%20de%20arts%20-%20afbouw%20benzo.pdf'>Informatiefiche voor de arts<\/a><\/span><br \/> <span class='folia-referentie-tekst'><span class='folia-referentie-nummer'>6<\/span>\u00a0RIZIV. <a href='https:\/\/www.inami.fgov.be\/nl\/themas\/kost-terugbetaling\/door-ziekenfonds\/individuele-verzorging\/honoraires\/Paginas\/afbouwprogramma-benzodiazepines-aanverwante-producten.aspx'>Tarieven \u2013 Afbouwprogramma voor benzodiazepines en aanverwante producten vanaf 1 februari 2023<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Belgi\u00eb is in Europa een van de koplopers in het  [&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[43,14916],"tags":[20213,20224],"class_list":["post-176016","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-nieuw","category-2023-nl","tag-import_tags","tag-import_tags-nl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176016","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=176016"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176016\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":178599,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/176016\/revisions\/178599"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=176016"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=176016"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/h.bcfi.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=176016"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}